ISSN 2081-7142
Rok X Numer 3 (70) październik 2017
Niedziela, 18 listopad 2018

Mapa Lubinusa

  • Widok Darłowa z 1612 roku
    Widok Darłowa z 1612 roku

W muzeum w Darłowie na szczególną uwagę zasługuje wielka mapa Pomorza Zachodniego. Imponuje nie tylko rozmiarami (221 x 125 cm), ale również pokaźną treścią. Jej powstanie zawdzięczamy księciu zachodniopomorskiemu Filipowi II (1573 - 1618), panującemu od roku 1606. Ten starannie wykształcony książę był protektorem nauki, kultury, sztuki i artystów. To on m.in. zamówił srebrny ołtarz darłowski. Po uzyskaniu poparcia książąt: Filipa Juliusza (1601 -  1625), ks. Pomorza Wołogojskiego, Ulryka (1589 - 1622), biskupa kamieńskiego oraz osiadłych w okręgu darłowskim, ks. Jerzego III (1582 - 1617) i ks. Bogusława XIV (1580 - 1637) w roku 1610 zamówił u profesora uniwersytetu w Greifswaldzie Elihararda Lubinusa  mapę Pomorza Zachodniego. Przedsięwzięcie jakiego podjął się profesor zostało poprzedzone pogłębionymi studiami historii, badaniami terenowymi i pomiarami. Efektem tych prac badawczych jest pozostawiony w rękopisie liczącym 127 stron "Szczegółowy opis Pomorza Zachodniego" oraz nie mniej bogaty źródłowo "Dziennik podróży", zawierający wiele ciekawych spostrzeżeń, dotyczących panujących na Pomorzu zwyczajów i obyczajów, w tym również zasięgu mowy kaszubskiej (szkoda, że do tej pory nikt jeszcze nie przetłumaczył tych opisów w całości na język polski). Jest to najbardziej dokładna mapa  w ówczesnej Europie Północnej, opracowana w oparciu o najnowsze osiągnięcia kartografii.  Mamy na niej pokazaną szczegółowo linię wybrzeża, zatok, jeziora, lasy, rzeki, wzgórza, miasta, wioski, drogi, wiatraki owczarnie, przydrożne karczmy, młyny, folusze, zamki. Mapa jest również źródłem utrwalonego nazewnictwa osad i przysiółków, wskazujących wyraźnie na słowiańskie pochodzenie tych nazw. Z mapy wykonanej w skali 1: 235000 możemy prześledzić zmiany i przeobrażenia jakim uległ krajobraz na przestrzeni ostatnich kilku wieków.  Pobliskie obecnie przymorskie jeziora Bukowo i Jamno miały wówczas znacznie szersze połączenia z morzem i były zatokami morskimi oraz same łączyły się ze sobą.

W czasie powstawania mapy jak wynika z opisu żyły tu jeszcze tury, żubry, niedźwiedzie, a w rzekach i w Bałtyku pływały jesiotry. Oprócz wartości geograficznych mapa ma duże znaczenie historyczne dzięki umieszczeniu na niej drzewa genealogicznego książąt zachodniopomorskich, obejmującego 157 imion jej przedstawicieli, wizerunków pięciu książąt współczesnych autorowi mapy, tarczy herbowej ziem wchodzących w skład księstwa oraz drzewa genealogicznego, 19 książąt rugijskich. Ogólne obramowanie mapy stanowi  fryz utworzony z 353 tarcz herbowych, należących do pomorskiej szlachty. Wokół mapy biegnie rama utworzona z 49 winiet ważniejszych miast pomorskich. Ogółem na Pomorzu Zachodnim było wówczas 63 miasta. Sporządził je holenderski malarz Hans Wolfart osiadły w Szczecinie. Właśnie na tej mapie znajduje się pierwszy widok Darłowa  z 1612 r. od południowej strony rzeki Wieprzy. Widzimy na nim od lewej: nieistniejący już kościół Św. Mikołaja, nieistniejącą Bramę Nową, kościół NMP, mury miejskie, stary gotycki ratusz, Bramę Wieprzy, Bramę Wysoką, kościół Św. Gertrudy, kościół Św. Jerzego, młyn wodny, zamek oraz wiele domów mieszczańskich. Pierwsze odbitki mapy Lubinusa powstały w 1618 r.

Autor: Leszek Walkiewicz
Źródło: "Echo Darłowa" 11/2001
Dodano: 2010-03-17 22:45:04
Modyfikowano: 2013-10-19 22:19:31

 

Ostatnio odwiedzane

Kanały informacyjne

Cookies (ciasteczka)

Pliki cookie są używane w tym serwisie i pomagają nam udostępniać na nim informacje.
Korzystając z serwisu, zgadzasz się na użycie plików cookie.

Więcej informacji

iRegiony.pl ostentus.pl infodarlowo.pl baltic.info.pl GCL.pl Muzeum Auschwitz-Birkenau katyncrime.pl
Do góry